Sosyal kaygı ve fobiler

Nedir?

Sosyal kaygı, başkalarının yanında olumsuz değerlendirileceğine, utanç duyacağına ya da küçük düşeceğine dair yoğun ve süregen bir korkudur. Topluluk önünde konuşmak, yeni insanlarla tanışmak, yemek yemek ya da bir toplantıda söz almak gibi gündelik durumlar bu kişiler için ciddi bir zorluğa dönüşebilir.

Fobiler ise belirli bir nesne ya da duruma karşı duyulan, gerçek tehlikeyle orantısız yoğun korkulardır. Yükseklik, uçak yolculuğu, kapalı alanlar, hayvanlar, kan ya da iğne bunlardan bazılarıdır. Hem sosyal kaygıda hem fobilerde kişi çoğu zaman korkunun abartılı olduğunu bilir, ancak bu bilgi korkuyu azaltmaya yetmez ve kaçınma, hayatı giderek daraltabilir.

Sık görülen belirtiler

Sosyal ortamlarda yoğun utanç, kızarma, titreme ya da terleme
Konuşmaktan, göz teması kurmaktan ya da dikkat çekmekten kaçınma
Bir etkinlikten günler önce başlayan yoğun endişe
Ortamdan ayrıldıktan sonra yaşananları tekrar tekrar düşünüp kendini eleştirme
Belirli nesne ya da durumlarla karşılaşınca ani ve yoğun korku
Korkulan durumdan kaçınmak için iş, okul ya da seyahat planlarını değiştirme

Bu belirtiler tek başına bir tanı anlamına gelmez; değerlendirme yüz yüze ya da online bir görüşmede yapılır.

Terapi nasıl yardımcı olabilir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), sosyal kaygı ve fobilerle çalışırken sık kullanılan yaklaşımlardan biridir. Korkuyu besleyen düşünceleri fark etmek, bunları daha dengeli bir bakışla sınamak ve korkulan durumlara kişinin hazır hissettiği hızda, adım adım yaklaşmak bu sürecin parçası olabilir. Hiçbir adım zorla atılmaz; temponuzu birlikte belirleriz.

Psikodinamik (psikanalitik yönelimli) terapi ise yargılanma korkusunun ve utanç duygusunun geçmiş deneyimlerle, özellikle erken ilişkilerle nasıl bağlantılı olabileceğini anlamaya alan açar. Bu iki yaklaşım birlikte, hem bugünkü belirtilerle baş etmeye hem de kaygının daha derindeki kaynaklarını anlamaya yardımcı olabilir.

Bu alanda kullandığım yaklaşımlar

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı fark edip zorlayan döngüleri değiştirmeye odaklanan, yapılandırılmış bir yaklaşım.

Devamını okuyun 02

Psikodinamik terapi (psikanalitik yönelimli)

Geçmiş deneyimlerin, ilişki örüntülerinin ve farkında olmadığımız duyguların bugüne etkisini anlamaya odaklanan bir yaklaşım.

Devamını okuyun

Ne zaman ek destek gerekir?

Kaygı nedeniyle evden çıkamıyor, işinize ya da okulunuza devam edemiyorsanız ya da kaygıyla baş etmek için alkol veya madde kullanımına yöneldiğinizi fark ediyorsanız bir psikiyatri uzmanıyla görüşmeniz faydalı olabilir. Belirtiler çok yoğunsa ilaç desteğinin değerlendirilmesi için psikiyatrik yönlendirme yapılabilir. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da hemen tehlike altındaysanız 112'yi arayın.

Sık sorulan sorular

Sosyal kaygı ile utangaçlık aynı şey mi?

Utangaçlık bir mizaç özelliği olabilir ve çoğu zaman hayatı ciddi biçimde kısıtlamaz. Sosyal kaygıda ise korku daha yoğundur, uzun sürer ve kişinin iş, okul ya da ilişkilerini belirgin şekilde etkiler. Aradaki farkı birlikte değerlendirebiliriz.

Fobimle yüzleşmek zorunda mıyım?

Korkulan durumlara yavaş yavaş yaklaşmak birçok kişiye iyi gelir, ancak bu süreç her zaman sizin onayınızla ve hazır hissettiğiniz hızda ilerler. Önce korkuyu anlamaya ve onunla baş etme yollarını geliştirmeye odaklanırız.

Online görüşme sosyal kaygıda işe yarar mı?

Bazı kişiler için online görüşme, başlangıçta daha rahat bir ilk adım olabilir. İlerleyen süreçte yüz yüze görüşmeye geçmek de bir seçenek olarak konuşulabilir.

Her süreç kişiye özeldir. Terapi belirli bir sonucun garantisini vermez, ancak değişim için güvenli bir alan sunar.